Nikon D300

Introductie

    

 

    
Nikon D300 digitale SLR camera test    Nikon D300 Chromatische aberratie
Ze zullen bij Canon ongetwijfeld een beetje beteuterd hebben gekeken toen Nikon de D300 als opvolger van de D200 aankondigde. En terecht, want was de D200 al een indrukwekkende camera, de Nikon D300 digitale SLR camera doet er nog een paar scheppen bovenop. Het is meer dan ooit een SLR camera die zonder meer geschikt is voor de professionele fotograaf.    Als de foto's worden opgeslagen, wordt er nog wat gerekend aan de beelden. De D300 DSLR kan namelijk de chromatische aberratie weg rekenen. Een kenmerk waar zeker groothoekobjectieven last van kunnen hebben. Uiteraard kun je dat ook in Photoshop naderhand doen maar het scheelt tijd als de camera het al voor je doet. D-lighting, onder meer bekend uit de D40x en de D60 is verder verfijnd in de Nikon D300. Hoge contrasten hoeven zo geen probleem meer te vormen.

 

    
Nikon D300 CMOS beeldsensor    
De beeldsensor in de Nikon D300 is een nieuwe CMOS die is gebaseerd op de CMOS van Sony die in de Alpha 700 wordt gebruikt. Met 12,3 miljoen effectieve pixels is de resolutie van de Nikon D300 zelfs iets hoger dan die van de grote professionele broer, de D3. Die moet het met 0,2 megapixels minder doen. Maar het grote verschil zit in het formaat. Waar de sensor bij de Nikon D3 even groot is als een kleinbeeldfilm, houdt de D300 vast aan het DX-formaat met een uitsnedefactor van 1,5x. Voor de sensor is een speciale filter aangebracht dat met vier verschillende frequenties kan trillen. De gevreesde stofdeeltjes moeten op deze manier verwijderd worden.  

 
Nikon D300 EXPEED processor
De informatie uit de beeldsensor wordt verwerkt door een nieuwe processor, EXPEED genaamd. In combinatie met de nieuwe CMOS moet het een hoge beeldkwaliteit geven. De EXPEED kan 14 bits data verwerken, wat tot een betere kwaliteit leidt. Standaard loopt de gevoeligheid van ISO 200 tot en met 3200, en is uit te breiden naar ISO 100 tot en met maar liefst ISO 6400. Dat je bij die hoogste gevoeligheden wat ruis kan verwachten mag niemand verbazen. De grote vraag is vooral hoe de Nikon D300 presteert boven ISO 400, want daar viel de D200 ten opzichte van zijn grote concurrent toch wat tegen.
     
Multi-CAM 3500 DX autofocus sensor      Nikon D300 Weersbestendige behuizing
 Een revolutionaire verandering zit 'm in de autofocus. Canon gaat het aantal scherpstelpunten terugbrengen, Nikon verhoogt ze juist. En ze zitten meer in het centrum. Maar liefst 51 selecteerbare punten heeft de Multi-CAM 3500 DX autofocus sensor in de D300, waarvan er 15 zogenaamde kruissensoren zijn die zowel in de horizontale als de verticale richting gevoelig zijn. Voor de scherpstelling kan de EXPEED processor ook gebruik maken van de kleurgegevens van de 3D matrixsensor. Zo kan een onderwerp veel beter gevolgd worden, zelfs als het buiten het bereik van de AF sensor valt.    De hoogwaardige behuizing is nagenoeg gelijk aan die van de D200. Uiteraard weer weersbestendig afgedicht, waardoor ook de fotograaf die in de woestijn foto's wil maken of tijdens een lekkere regenbui gewoon zijn werk kan doen. De zoeker is verder verbeterd en geeft een 100% beeld bij een 0,94x vergroting. Uiteraard werkt de D300 volledig met het zeer geavanceerde i-TTL flitsmeetsysteem van Nikon. De sluiter is gegarandeerd tot 150.000 opnames.
     
 Nikon D300 Live View LCD scherm    Nikon D300 SLR camera review
 Uiteraard is de Nikon D300 ook voorzien van Live View, die kan natuurlijk niet meer ontbreken bij een nieuwe DSLR. Het LCD van de D300 heeft een doorsnede van 3-inch en een hoge resolutie. Dat maakt Live View wel zo zinvol. Zeker ook omdat je goed kunt inzoomen. Voor de scherpstelling tijdens Live View hoeft de spiegel niet eerst omlaag te klappen. Er kan ook scherpgesteld worden door een contrastmeting op de sensor, net zoals bij compactcamera's. Dit hebben we ook gezien bij de Panasonic L10. Nu is contrastmeting niet zo snel als fasedetectie maar het is zeker een welkome aanvulling.   Op papier is de Nikon D300 een zeer interessante digitale SLR camera, wat mij betreft een van de belangrijkste introducties van de laatste tijd zelfs. Hoe goed alles in de praktijk werkt hebben we langdurig kunnen testen in combinatie met de nieuwe AF-S Nikkor 14-24 mm 1:2.8 G ED en de AF-S Nikkor 24-70 mm 1:2.8 G ED objectieven. Onze bevindingen zijn te lezen in de volgende Nikon D300 test. 
 
 
Camera
 
Nikon D300 Behuizing
De D300 is lekker stevig gebouwd. Een metalen behuizing, voorzien van dik rubber waar het moet en de juiste afdichtingen. Je kunt met de camera rustig een tijd in de regen lopen, zonder bang te hoeven zijn dat de camera het voor gezien houdt. Je voelt ook dat het een solide camera is, die je niet snel in de steek zal laten. De handligging is uitstekend en als je wilt kun je die nog verbeteren met een optionele batterijgrip. Dat is vooral handig bij het maken van foto's in de portretstand en het geeft de camera wat meer body.  
Nikon D300 Zoeker
Een groot genot is de zoeker. Die was bij de D200 al mooi groot, bij de Nikon D300 is hij weer verbeterd. De vergroting is gelijk gebleven, maar je hebt nu wel 100% beeld. Iets wat altijd was voorbehouden aan de echte topmodellen van Nikon. Het geeft wel aan dat Nikon de D300 als een zeer serieus alternatief voor de professionele fotograaf ziet. Het oculair zit wat dicht op de body, zodat iemand die met het linkeroog fotografeert als snel zijn neus platdrukt tegen het LCD. Voor de rest valt er niets aan te merken op de zoeker. De informatie in de zoeker wordt duidelijk gepresenteerd en je mist feitelijk niets.
     
  Nikon D300 Hoofdschakelaar
  Een groot LCD display bovenop de camera geeft de gebruiker de nodige informatie. Aan de andere kant van het prismahuis zitten de bekende knoppen waarmee je de kwaliteit, de gevoeligheid, witbalans en de opnamesnelheid kunt instellen. Ook de hoofdschakelaar rond de ontspanknop is iets wat Nikon al jaren hanteert en wat prima werkt.
  Nikon D300 LCD scherm
   Achterop de camera prijkt een groot LCD scherm met een indruk-wekkende resolutie. Op het scherm met een doorsnede van 3-inch zitten 920.000 beeldpunten, wat een resolutie van 640x480 pixels oplevert in drie kleuren. Echt VGA dus! Het scherm wordt beschermd door een plastic kapje. In tegenstelling tot eerdere modellen blijft het nu goed zitten. Toch vind ik het niet zo geweldig, want er ontstaat als snel condens tussen plastic en scherm en om de scherpte te beoordelen vind ik het ook niet echt goed. Maar het biedt in ieder geval bescherming en in mijn geval kan ik hem ook zonder kapje gebruiken.
     
Nikon D300 Camera navigatie    
De indeling van de knoppen is voor de ervaren Nikon fotograaf bekend en je kunt de knoppen ook met handschoenen aan prima bedienen. Dat lukt wat minder goed met de instelwielen, maar het gaat wel. Met de tuimelschakelaar kun je razendsnel de scherpstelpunten veranderen. Ik vind dat een betere oplossing dan de kleine joystick van Canon. Ik denk dat Nikon deze wel gepatenteerd zal hebben, het is in ieder geval de beste oplossing.    
 
 
Bediening    
Als je de Nikon D300 uit de doos haalt kun je er zonder veel moeite meteen mee aan de slag. Om foto's te maken heb je de handleiding niet per se nodig. Het is wel raadzaam om die toch goed door te lezen, want de camera heeft heel wat functies en instelmogelijkheden die het fotograferen voor jou aangenamer kunnen maken. Hoe de Nikon D300 DSLR camera uiteindelijk wordt bediend, hangt erg af van de persoon en van het te fotograferen onderwerp. In het menu is bij de meeste functies een helpfunctie beschikbaar, zodat je niet genoodzaakt bent de handleiding overal mee naar toe te nemen.
     
 
     
Nikon D300 Menu    Nikon D300 Snelheid
 Het menu is in vele talen beschikbaar. Ik vind dat een groot pluspunt. Hoe goed je ook denkt een vreemde taal te kennen, het is toch prettiger om het in je eigen taal te lezen. Hoewel je soms rare vertalingen kunt tegenkomen. Bij het doorbladeren van het menu kom je ook het grote voordeel van een groot scherm tegen. Door de hoge resolutie lijkt het alsof je op een computerscherm aan het lezen bent, zonder vermoeid te raken. De letters zijn groot en er worden geen onzinnige afkortingen gebruikt. Het lijkt niet zo belangrijk, maar ongemerkt zit je meer in het menu dan je denkt. Je kunt ook een eigen menu maken, zodat je alleen de zaken ziet die jij belangrijk vindt.    Druk je na de scherpstelling de ontspanknop in, dan wordt uiteraard de opname gemaakt. De ontspandruk is uitstekend, je voelt heel goed het verschil tussen half indrukken en de opname daadwerkelijk maken. Het geluid dat de Nikon D300 produceert is heel bescheiden. Ook op volle snelheid val je niet al te veel op voor wat lawaai betreft. De D300 is in staat 6 beelden per seconde te maken, mits je niet in 14 bits RAW fotografeert. Als je de batterijgrip gebruikt in combinatie met de juiste accu's kunnen dat er zelfs 8 worden. Meer dan genoeg lijkt me. Je moet natuurlijk wel fotograferen en niet filmen.
     
Nikon D300 Auto focus    Nikon D300 Live View
De scherpstelling van de Nikon D300 werkt bijzonder vlot en is ook bij weinig licht prima inzetbaar. Je moet wel alles even goed instellen voor de autofocus. Daartoe heb je heel wat opties, maar het is een stuk overzichtelijker dan bij de Nikon D200, waar ik door de bomen het bos vaak niet meer zag. De 3D autofocus is zonder meer indrukwekkend. Je ziet in de zoeker al heel duidelijk wat er gebeurt. De scherpstelling schiet van het ene naar het andere punt, het onderwerp volgend. Er moet overigens wel een goed kleurverschil zijn tussen onderwerp en omgeving, omdat het systeem anders niet heel goed kan inschatten of het onderwerp nu wel of niet beweegt. Er zullen ook situaties zijn waarbij je dit helemaal niet wilt. In dat geval schakel je over naar de gewone 51-punts AF, de D300 camera zal dan net zo reageren als alle andere Nikon D-SLR camera's altijd al deden. Resulterend in een voortreffelijke scherpstelling, waarbij het onderwerp wordt gevolgd. Al sinds ik voor het allereerst kennismaakte met dit systeem, in mijn Nikon F5, was ik er van gecharmeerd en eigenlijk heb ik tot op de dag van vandaag nog geen fijner systeem meegemaakt.    Achterop het LCD scherm kun je ook de fotografische gegevens zien. Onder normale omstandigheden vind ik dat niet echt zinvol, omdat het bovenste LCD al lekker groot is en voldoende informatie geeft. Het kan wel handig zijn als je de camera op statief hebt staan en moeilijk bovenop de camera kunt kijken. In die gevallen kan Live View ook van pas komen natuurlijk. De D300 heeft twee standen voor Live View: uit de hand en op statief. Bij de eerste stand wordt de gewone AF gebruikt, bij de stand voor statief gaat de scherpstelling over naar de contrastmeting op de beeldsensor. Die is echter een stuk trager wat je duidelijk zult merken en is ongeschikt voor bewegende onderwerpen. Maar je kunt op ieder willekeurig punt scherpstellen, zelfs in de uiterste hoeken. Bij de gewone AF heb je een grotere vertraging bij het maken van de foto, omdat eerst de spiegel weer omlaag moet worden geklapt voor de scherpstelling. Je moet dus van te voren goed nadenken wat je gaat doen. Bij Live View komt de prima LCD goed van pas. Ook vanwege de grote kijkhoek; je hoeft niet recht achter de camera te staan om te zien wat je fotografeert. Helaas mis je wel een live histogram, dat zou erg handig zijn geweest om de belichting vooraf al te controleren.
 
     
 
 
Instelmogelijkheden
 
Voor de D200 had je bijna een volledige studie nodig wilde je de camera helemaal leren kennen. De Nikon D300 is een stuk overzichtelijker geworden. Maar nog steeds kun je ontzettend veel instellen. De instellingen kun je in een geheugenbank opslaan, zodat je voor verschillende situaties de juiste instelling tot je beschikking hebt.
     
Nikon Capture NX software   Nikon D300 Lichtmeting
 De foto's kunnen in verschillende formaten worden opgeslagen. Naast JPEG zijn dat 12 en 14 bits RAW (bij Nikon NEF geheten) en TIFF. Dat laatste formaat mag wat mij betreft vervallen als opslagformaat in de camera. Het heeft geen voordelen meer nu je RAW zo gemakkelijk kunt verwerken met programma's als Lightroom, Aperture of Nikon Capture NX. En nu we het toch over Capture NX hebben, eindelijk (!) levert Nikon (tijdelijk) fatsoenlijke software gratis mee met een camera van dit kaliber. Het is uitstekende software, waarbij je in RAW ook lokaal aanpassingen kunt aanbrengen. Ik vermoed en hoop dat de meeste gebruikers in NEF zullen werken. Desnoods kun je naast het ruwe beeld ook gelijk een JPEG mee schieten. In NEF heb je bovendien de keuze uit een 12-bits of 14-bits bestand, al dan niet gecomprimeerd. Je begrijpt al dat je hier overdonderd wordt door de vele keuzes. Het 14-bits bestand kan meer nuances aan, maar levert ook grotere bestanden op en bezwaarlijker, het vertraagt de camera. Je kunt in 14-bits NEF slechts met 2,5 beeld per seconde fotograferen. Voor actiefotografie veel te weinig. Maar voor de landschap- of portretfotograaf die juist de fijnste nuances wil vastleggen, is 14-bits NEF zeker iets om te gebruiken.   De lichtmeting van Nikon staat al jaren op een bijzonder hoog niveau. Met de 3D kleurenmatrix, die al sinds de F5 wordt gebruikt, weet de Nikon D300 ook bij lastige omstandigheden een mooi afgewogen belichting te maken. Combineer je het met iTTL flits, dan verslaat niets Nikon op dit gebied. Wel lijkt de D300 last te hebben van een constante onderbelichting, wat te wijten is aan de beeldsensor. Die is namelijk zo'n 20% minder gevoelig dan Nikon opgeeft volgens de ISO norm. Maar goed, ik heb liever een wat onder- dan overbelicht beeld. Zeker nu Nikon de ruis onder controle heeft.
  Nikon D300 Ruis
  Nikon liep op het gebied van ruis altijd wat achter bij Canon. De D200 viel wat dat betreft wat tegen. Met de D300 SLR camera heeft Nikon dat helemaal rechtgezet. De Nikon D300 zit minimaal op eenzelfde lijn als de Canon EOS 40D. Pas bij ISO 1600 begint ruis zichtbaar te worden en zelfs dan is het in praktijkopnames niet echt storend. Ook ISO 3200 is goed bruikbaar, maar ISO 6400 is een echte noodstand. Vanaf ISO 1600 zie je in de ruis wat kleurafwijkingen. En die nemen snel toe bij toenemende gevoeligheid. Je ziet dit duidelijk terug in de grafieken van onze technische testen uitgevoerd in het DIWA Lab.
  Nikon D300 Dynamisch bereik
  Het dynamisch bereik is vrij constant en goed. Pas vanaf ISO 1600 zakt het bereik wat in en wordt het krapper. Heel veel speelruimte heb je dan niet en dat betekent keuzes maken en goed belichten. De Canon EOS 40D scoort hier naar mijn mening beter. Voor de rest zijn de verschillen tussen deze twee camera's heel erg klein, met een lichte voorsprong voor de Nikon D300. Het bewijst dat Nikon een indrukwekkende eindspurt heeft gemaakt.
     
Nikon D300 Kleurweergave  
De kleuren worden prima weergegeven en zijn consistent over het gehele bereik. Uiteraard kun je de foto's als je wilt zelf nog afstemmen. Dat kun je al uitgebreid doen in de camera voor je de opname maakt. Maar als je in NEF werkt, dan kun je uiteraard ook naderhand naar hartenlust spelen met de weergave. De instellingen voor de kleurweergave en de verscherping heten bij de Nikon D300 'beeldinstellingen' en komen overeen met wat Canon beeldstijlen noemt. Het is een erg gemakkelijke manier om je foto fijn af te stemmen op je eigen wensen.
Nikon D300 Witbalans
Een opvallend knappe prestatie levert Nikon met de witbalans. De automatische witbalans weet ook bij kunstlicht goed te presteren. En als het licht zodanig is dat je toch een handmatige witbalans wilt maken, dan is dat een fluitje van een cent. De WB knop op Pre zetten en lang genoeg indrukken, een wit vel papier of grijskaart fotograferen en klaar ben je. De Nikon D300 zet de witbalans dan op de handmatige witbalans. Zo moet het inderdaad ook gaan. Je kunt een vijftal witbalansen zelf programmeren. Handig als je op een paar locaties moet werken met een constant licht. In het menu zie je ook een preview van de setting. Alle instellingen voor witbalans kun je bovendien nog fijnafstemmen.
     
Nikon D300 Active D-Lighting    
     
Om hoge contrasten te overbruggen kun je bij de D300 D-SLR Active D-Lighting gebruiken. Dan worden de schaduwpartijen wat opgelicht om zo het contrast te verminderen. In tegenstelling tot de D40 en de D80 hoef je dat dus niet achteraf te doen. Een waarschuwing is wel op zijn plaats, je moet er voorzichtig mee omgaan, want voor je het weet wordt het beeld aangepast terwijl het contrast helemaal niet hoog is. Je kunt dan geconfronteerd worden met meer ruis in de schaduwen dan je zou willen.    
 
 
Opslag en Energie
 
 Nikon D300 CompactFlash geheugen
 Met 12 Megapixels krijg je al snel forse bestanden. Zeker als je in NEF (RAW) fotografeert loopt de bestandsgrootte snel op. Een niet gecomprimeerde 12-bits NEF neemt 19,4MB in, gecomprimeerd nog altijd 11,3MB. Je moet dus investeren in geheugenkaarten. Een 2GB lijkt mij het minimum, met een 4GB kaart kom je beter uit. In onderstaande tabel staat hoeveel opnames op een 2GB kaart passen, voor een 4GB kun je de getallen verdubbelen.
 
  Uitgaande van 2GB opslagcapaciteit
  NEF - 12 bits - lossless compressie - 4288x2848 - 13,6MB - 98 opnames
NEF - 14 bits - lossless compressie - 4288x2848 - 16,7MB - 75 opnames
NEF - 12 bits - gecomprimeerd - 4288x2848 - 11,3MB - 135 opnames
NEF - 14 bits - gecomprimeerd - 4288x2848 - 14,2MB - 112 opnames
NEF - 12 bits - zonder compressie - 4288x2848 - 19,4MB - 98 opnames
NEF - 14 bits - lossless compressie - 4288x2848 - 13,6MB - 75 opnames
TIFF - Large - 4288x2848 pixels - 36,5MB - 52 opnames
TIFF - Medium - 3216x2136 pixels - 21,2MB - 93 opnames
TIFF - Small - 2144x1424 pixels - 10,2MB - 208 opnames
JPEG - Fine - Large - 4288x2848 pixels - 5,8MB - 276 opnames
JPEG - Fine - Medium - 3216x2136 pixels - 3,3MB - 488 opnames
JPEG - Fine - Small - 2144x1424 pixels - 1,5MB - 1000 opnames
JPEG - Normaal - Large - 4288x2848 pixels - 2,9MB - 548 opnames
JPEG - Normaal - Medium - 3216x2136 pixels - 1,6MB - 946 opnames
JPEG - Normaal - Small - 2144x1424 pixels - 0,7MB - 2000 opnames
JPEG - Basic - Large - 4288x2848 pixels - 1,5MB - 1000 opnames
JPEG - Basic - Medium - 3216x2136 pixels - 0,8MB - 1800 opnames
JPEG - Basic - Small - 2144x1424 pixels - 0,4MB - 3900 opnames
 
SanDisk Extreme IV geheugenkaart  
De nieuwe EXPEED processor is uitstekend in staat om de foto's snel te verwerken en met een buffer van 21 lossless gecomprimeerde NEF bestanden kun je rustig doorwerken. De foto's worden snel naar de geheugenkaart weggeschreven. Zeker als je gebruik maakt van een snelle kaart zoals de Extreme IV van SanDisk. De opnames kunnen rechtstreeks vanuit de camera naar een PC of notebook worden overgezet via de snelle USB 2.0 Hi-Speed interface. Door middel van deze vlotte verbinding in combinatie met een snelle geheugenkaart zoals de SanDisk Extreme IV, wordt de digitale werkomgeving niet gauw belemmerd door vertragingen.
SanDisk Extreme kaartlezer
Diegenen die de camera liever niet willen gebruiken om de data over te zetten, kunnen kiezen voor een zogenaamde kaartlezer. Een dergelijk apparaat is eigenlijk onmisbaar in de digitale werkomgeving en veraangenaamt het verplaatsen van de data aanzienlijk. De USB 2.0 Hi-Speed Extreme kaartlezer van SanDisk werkt op dit moment het snelst (naast FireWire) en brengt de data over met een maximale snelheid tot 20MB/sec.

Nikon D300 EN-EL3e accu
 
Als accu wordt bij de D300 de EN-EL3e gebruikt, dat is dezelfde als die van zijn voorganger. In de accu zit intelligentie zodat je heel precies de staat van de accu kunt aflezen in het menu. Je zult niet snel een tweede accu nodig hebben. Met een acculading heb ik vele honderden foto's kunnen maken. Toch is het wel handig om er een achter de hand te hebben voor het geval je vergeten bent de accu op te laden. In de optionele MB-D10 kun je naast de EN-EL3e ook acht AA alkaline batterijen gebruiken of de EN-EL4(a) accu. Met die laatste accu wordt de maximale beeldsnelheid verhoogd naar 8 beelden per seconde.